Notabene: Ook al bevat deze pagina nog steeds interessante informatie, hij is wel verouderd. Er wordt gewerkt aan een nieuwe versie….
Linux alternatieven voor Windows software- Open source software voor Windows
- Linux en UNIX omgevingen op Windows
- Linux proberen zonder installeren
- Linux installeren zonder partitioneren
- Windows software onder Linux
Linux voor Windows gebruikers
Mocht u er, als Windows gebruiker, over denken om Linux eens te proberen, dan is het wel handig om vooraf enig inzicht te hebben van wat in Linux anders is dan in Windows, en wat u verder staat te wachten. Op het eerste gezicht is de overgang minder groot dan u misschien gedacht had, want de voornaamste distributies zoals Ubuntu, openSUSE, Fedora, en Mandriva en vooral de specifiek op ex-Windows gebruikers gerichte distributies als Xandros en Linspire/Freespire, zetten u na een gemakkelijke installatie meteen een desktop voor ogen die eigenlijk niet eens zo veel verschilt van wat u onder Windows gewend was. Maar als er wat dieper induikt zult u merken dat de verschillen onder de motorkap tamelijk groot zijn. En voor het oplossen van problemen en het helemaal naar eigen hand zetten van Linux is het vreselijk handig om daar meer van te weten. Meer informatie over Linux en de verschillen tussen Linux en Windows vindt u op de volgende plekken:
- DOS-Win-to-Linux-HOWTO (2001), een in het Nederlands vertaalde HOWTO voor degenen die van DOS of Windows overstappen naar Linux.
- Overstappen op Linux. Dit artikel op Linux Box, een site voor jongeren, vertelt waar je op moet letten bij de overstap van Windows naar Linux.
- Linux glossary for Windows users (2001). IBM geeft hierin een uitleg van meer dan 175 termen, acronymen en afkortingen die bij Linux voorkomen. U kunt de lijst downloaden en met Acrobat Reader of Xpdf bekijken.
- Technical FAQ for Linux users (2001). Dir is een Engelstalige technische FAQ van IBM om mensen te helpen bij de overgang van Windows naar Linux. U kunt de FAQ downloaden en met Acrobat Reader of Xpdf bekijken.
- The Linux Migration Quick Reference (Engelstalig) van het bedrijf Linuxmigration Inc. Ze beloven u alle details te geven om in Linux zo snel mogelijk aan de slag te kunnen zonder hopen documentatie te moeten doornemen. Een nadeel van deze quick reference is dat hij is toegespitst op RedHat 9. In andere distributies werken sommige dingen anders. Niettemin geeft hij veel nuttige informatie.
HOWTO’s (ofwel HOE TE …) zijn documenten die zodanige informatie over een bepaald onderwerp geven dat u er mee overweg kunt. U vindt veel meer Nederlandstalige HOWTO’s op NL.linux.org. Niet alle HOWTO’s zijn in het Nederlands vertaald. Alle Engelstalige HOWTO’s vindt u op de site van het Linux Documentation Project.
Voor beginners nuttige informatie vindt u ook in:
- Linux Gebruikers Handleiding (2006). Met medewerking van Peter de Jong en Martin Herrman heeft de schrijver Jarkko Huijts geprobeerd er alles in te zetten wat je als beginnende Linux-gebruiker nodig hebt. U kunt de handleiding on line bekijken, maar ook in zijn geheel als pdf of gecomprimeerd pakket met html bestanden downloaden.
- Cursus Linux, door Alain Wenmaekers. U kunt deze cursus in PDF of OpenOffice formaat downloaden.
- Naar Linux, een website over Linux en de overstap van Windows naar Linux, door Richard Rasker en Thieu Trum.
Linux alternatieven voor Windows software
Als u met Linux gaat werken wilt u natuurlijk graag hetzelfde kunnen doen als onder Windows: internetten, e-mailen, brieven schrijven, muziek beluisteren, foto’s bewerken, enz. Maar voor Windows gemaakte programma’s werken niet zomaar onder Linux. Gelukkig zijn er in Linux voor heel veel Windows programma’s goede alternatieven voor handen. Een heel uitgebreid, regelmatig bijgewerkt, overzicht van die alternatieven vindt u in:
Voor een grote hoeveelheid Windows software wordt in deze Engelstalige tabel equivalente, vervangende of analoge software voor Linux gegeven, met links naar de home pages van die software.
- De software is verdeeld in 11 categorieën, waarbij Multimedia nog eens in 3 subcategorieën is onderverdeeld.
- Vrijwel alle Linux software is vrij (niet fabrikanteigen, open source). Fabrikanteigen software en software met restricties is gemarkeerd.
- Er is de nodige software bij die zowel onder Windows als onder Linux beschikbaar is.
- Ook UNIX omgevingen voor Windows, zoals Cygwin, en Windows omgevingen voor Linux, zoals Win4Lin, komen aan de orde.
Ook een aardig overzicht van applicaties onder Linux geeft de website „Linux at Home” van Wilbert Berendsen (voor de laatste maal bijgewerkt in 2003):
Dit overzicht is bedoeld voor mensen die absoluut nieuw zijn in Linux. Eerst wordt uit de doeken gedaan hoe geschikte software kan worden gevonden en daarna komen per categorie de bekendste programma’s aan de orde. Daarbij wordt soms ook interessante achtergrondinformatie gegeven.
Open source software voor Windows
Veel mensen weten dat niet, maar er is ook voor Windows heel wat vrije (open source) software beschikbaar. Er zijn twee verzamelplaatsen van die software:
- TheOpenCD, OpenSource Software for Windows. De jongste versie is 07.04 (2007). Er is ook een oudere Nederlandse versie OpenCD NL versie 2.1 (2005) beschikbaar.
- De Vrije CD, OpenSource Software voor Windows (2007). De Vrije CD is een initiatief van het LOSC (Leids Open Source Cluster), en is geënt op TheOpenCD.
- GNUWin II, a free software compilation for Windows (2004).
Een uitgebreide lijst van open source software voor Windows, onderverdeeld naar type, vindt u op de volgende webpagina:
Veel open source software is voor meer dan één besturingssysteem beschikbaar. Heel wat van de hier genoemde software is er dan ook zowel in een Windows als in een Linux uitvoering. Zo kunt u onder Windows al met programma’s kennis maken die u ook onder Linux zult kunnen gebruiken. Daarmee wordt een eventuele overstap van Windows naar Linux een stuk gemakkelijker.
Een bijzondere plaats wordt ingenomen door Java software. Die is immers platform onafhankelijk. Java programma’s draaien op elk besturingssysteem waarop een Java Virtual Machine voor dat systeem is geinstalleerd. Wilt u het eens proberen dan vindt u op de volgende pagina meer over
Linux en UNIX omgevingen op Windows
Voor liefhebbers van de opdrachtregel is het zelfs mogelijk om onder Windows een Unix/Linux shell met de bijbehorende software te gebruiken. Kijk daarvoor maar eens op:
- Cygwin, a Linux-like environment for Windows. Cygwin, eigendom van de bekende Linux distributeur RedHat, bestaat uit twee delen: Een DLL (cygwin1.dll) die dient als een Linux emulatie laag en voorziet in substantiele Linux API functionaliteit, en een verzameling tools, die zorgen voor de Linux „look and feel”. Cygwin is vrij beschikbaar met een open source licentie.
- MinGW, Minimalist GNU For Windows. MinGW bestaat uit allerlei Unix programmeertools voor Windows samen met de bijbehorende libraries en header files. Ook MinGW is vrij beschikbaar, deels public domain, deels onder licentie.
- U/WIN, Unix for Windows. U/Win komt van de research afdeling van AT&T en geeft de mogelijkheid onder Windows UNIX programma’s te bouwen en te gebruiken Het is vrij beschikbaar voor educatieve en onderzoeksdoeleinden en voor evaluatie. Daarnaast is er de mogelijkheid commerciele licenties te kopen.
Naast deze drie zijn er ook nog enkele commerciele aanbiedingen. In de eerste plaats de Microsoft Windows Services for Unix (SFU) van Interop Systems ($99), en verder de MKS toolkit, die zeer prijzig is ($450,- of meer). Interop Systems heeft in zijn Tool Warehouse een aantal veel gebruikte UNIX tools bijeengebracht, die naar Windows (SFU, maar ook Win32) zijn geporteerd. Ze kunnen vrij worden gedownload. De tools voor SFU kunnen vanzelfsprekend alleen onder SFU worden gebruikt.
Ook liefhebbers van grafische werkomgevingen kunnen voorgenieten van wat hen onder Linux te wachten staat. Zo is er voor hen:
- Cygwin/X, een port naar Cygwin van het X Window Systeem, dat ook onder Linux wordt gebruikt als grafische interface.
- MI/X 4.0 for Windows, een shareware X server. U kunt hem 15 dagen vrij proberen, daarna wordt er US$ 25,- van u verwacht.
- KDE on Cygwin, de port van de KDE desktopomgeving met gebruikmaking van Cygwin en zijn X Window server.
- Gnome on Cygwin, een port van de GNOME desktopomgeving, eveneens met gebruikmaking van Cygwin en zijn X Window server. .
- LiteStep, een shell die aan Windows de AfterStep „look and feel”, bekend van Linux en UNIX, geeft. Voor LiteStep is geen X server nodig.
Naast de hierboven genoemde volledig functionele vrije dan wel shareware X-servers zijn er ook verscheidene commerciele X-servers. Een lijst vindt u op de site van de Engelse Chemical Database Service. Ze zijn voor het merendeel aanzienlijk duurder dan MI/X. Sommige kunnen voor evaluatie worden gedownload, maar werken maar een beperkte tijd volledig, en/of moeten met regelmatige tussenpozen opnieuw worden gestart.
U ziet, zelfs zonder Linux te installeren kunt u al uitgebreid met Linux desktops, applicaties en utilities kennis maken.
Linux proberen zonder installeren
Zonder Linux te installeren is het zelfs mogelijk kennis te maken met het besturingssysteem zelf. Hoe kan dat? Nu, er zijn Linuxdistributies die direct vanaf een CD kunnen worden gedraaid. Vanzelfsprekend gaat het allemaal niet zo snel als vanaf een harde schijf, maar het is toch een leuke manier om zonder moeite Linux te ervaren. Hier is een lijstje:
- Knoppix is een recente en op het ogenblik wel de meest bekende live distributie. Niet alleen vindt u op de Knoppix CD vrijwel alles wat u voor uw dagelijkse bezigheden op de computer nodig hebt, maar de distributie heeft ook een heleboel tools voor netwerkdiagnose en systeemherstel. Mocht Knoppix u zo goed bevallen dat u het eigenlijk wel op uw harde schijf zou willen installeren, dan laat het Knoppix kookboek u zien hoe dat moet. De meest recente Knoppix kunt u als CD image (iso) downloaden van een groot aantal mirrors.
- Morphix is een modulaire, op Knoppix gebaseerde, distributie. Er zijn verschillende hoofdmodules: Gnome, KDE, Light (lichtgewicht desktop met IceWM en Rox), Game, en bare (alleen een console, als hersteldisk). Daarnaast zijn allerlei mini-modules beschikbaar voor extra functionaliteit. Met één druk op de knop kan Morphix ook op de harde schijf worden geinstalleerd.
- → SuSE biedt t/m versie 9.3 een Live CD versie van de eigenlijke SuSE distributie. Een CD image kan van ftp.nl.uu.net worden gedownload.
- → Met Mandriva Move biedt ook Mandriva een Live CD versie van zijn distributie. Een CD image kan van ftp.nluug.nl worden gedownload. MandrakeMove is bovendien verpakt in een doos verkrijgbaar bij Mandriva Store. Deze versie wordt geleverd met een USB geheugen stick met naar keuze diverse groottes (128 t/m 512Mb) . Hierop kunnen persoonlijke data en configuratie-instellingen worden bewaard.
Knoppix kan uw eigen instellingen op de harde schijf of op een floppy worden bewaren. Een volgende keer hoeft u dan niet alles weer opnieuw in te stellen. Ook virtueel geheugen (swap file) kan op de harde schijf worden aangemaakt. Twee aardige boeken over Knoppix zijn:
Van alle drie distributies kunt u weliswaar een CD image downloaden, maar als u een niet zo snelle verbinding heeft kunt u ook een CD kopen. Munnikes.nl biedt zowel Knoppix als de SUSE Live CD voor 2,99 euro per CD. Kooplinux.nl biedt ze aan voor 4 euro per stuk. Munnikes.nl heeft ook nog enkele andere live CD’s die mogelijk interessant voor u zijn, zoals:
- Freeduc-cd, een Engelstalige distributie voor scholen, en
- SystemRescue, een bootable CD bedoeld voor systeemherstel.
Er zij meer live CD’s met een min of meer gespecialiseerde functie. Interessant zijn:
- dyne:bolic, shaped on the needs of media activists, artists and creatives, being a practical tool for multimedia production: you can manipulate and broadcast both sound and video with tools to record, edit, encode and stream, all using only free software!
- The Quantian Scientific Computing Environment, a Knoppix / Debian variant tailored to numerical and quantitative analysis.
Linux installeren zonder partitioneren
U hebt een goede indruk gekregen van Linux, en u zou het nu wel willen installeren, maar zonder direct Windows op te geven? Gewoonlijk moet u er op de harde schijf dan eerst ruimte voor vrijmaken. Dat kan natuurlijk door een harde schijf bij te plaatsen, maar waarschijnlijk geeft u voorshands de voorkeur aan een goedkopere oplossing. In dat geval zult u één of meer Windows partities op de bestaande schijf (of schijven) moeten verwijderen of verkleinen. Hoewel daar prima instrumenten voor zijn, zoals Partitionmagic en Acronis Partition Expert, en de voornaamste distributies dat bij hun installatie ook kunnen doen, is het voor veel mensen toch een drempel voor het daadwerkelijk installeren van Linux. Gelukkig zijn er enkele Linux distributies die zich gemakkelijk op een Windows partitie laten installeren en vanuit Windows worden gestart. Let wel, dit betekent niet dat ze onder Windows draaien. Windows wordt wel degelijk eerst afgesloten voordat Linux wordt gestart. De meest interessante Linux distributies voor Windows zijn:
- Peanut Linux versie 9.6: kan niet alleen op een bestaande Windows partitie (alleen 95 of 98), maar ook op een eigen partitie worden geinstalleerd. Een CD kost US$ 89,95. Een kleinere versie met alleen het GUI basissysteem staat gratis ter download, zowel in de vorm van een CD image (iso) als van twee gecomprimeerde files (zip en bz2).
- WinLinux 2003: kan alleen op Windows 95, 98 of ME worden geinstalleerd. De volledige versie zonder ondersteuning kunt u downloaden voor US$ 9,90. Een kleine versie met minder software kan gratis worden gedownload van de ibiblio.org ftp site.
- Topologilinux: kan zowel op FAT als op NTFS worden geinstalleerd, en werkt dus onder alle versies van Windows. ISO CD-ROM images kunnen worden gedownload van sourceforge.net. Er zijn twee versies van Topologilinux: een volledige versie op twee CD’s en een oudere LITE version (maar 54Mb) met alleen het basispakket (dus geen GUI). U kunt de twee CD’s ook kopen voor 38 euro; kijk daarvoor op de downloadpagina.
Omdat Linux in deze gevallen met een eigen filesysteem boven op een Windows filesysteem draait is er wat performance verlies. Op de huidige snelle PC’s zult u dat echter nauwelijks merken, en het is in elk geval veel sneller dan het draaien vanaf CD. Wilt u Linux niettemin in volle vaart ervaren, dan zult u het toch een eigen partitie moeten geven….
Al deze distributies worden weliswaar onder Windows gestart, maar Windows wordt daarbij eerst afgesloten. Het is echter ook mogelijk om Linux onder Windows te draaien, dus zonder Windows af te sluiten. Normaliter gebeurt dat door Linux te draaien binnen een onder Windows geemuleerde PC. Er zijn verschillende geschikte emulatieprogramma’s, zoals VMWare, Bochs en QEMU. Ze staan genoemd onder het volgende kopje: Windows software onder Linux. Het is echter zelfs mogelijk om Linux onder Windows 2000 of XP te draaien zonder emulatiesoftware te gebruiken. Dat gaat met:
- coLinux (Cooperative Linux). Dit is een port van de Linux kernel, die naast een ander besturingssysteem op dezelfde machine kan draaien. Zo kunt u Linux vrij draaien onder Windows 2000 of XP. Het enige wat u nodig hebt is de coLinux kernel en een image met een Linux bestandssysteem. Beide kunt u in een Windows partitie installeren, zij het dat u voor het Linux bestandssysteem wel flink wat ruimte nodig zult hebben. Lees in Getting started wat u moet om coLinux op uw Windows PC te laten werken.
Windows software onder Linux
Ook al bent u eenmaal tot Linux bekeerd, dan nog hoeft u niet alle banden met Windows te verbreken. Het is per slot van rekening mogelijk dat voor bepaalde Windows programma’s geen goed Linux alternatief voorhanden is, of dat u toch liever een bepaald Windows programma blijft gebruiken omdat u het bij voorbeeld voor uw werk nodig hebt. Er zijn twee manieren om Windows programma’s onder Linux te draaien:
- Met speciale software draait u Windows onder Linux. Dat werkt voor vrijwel alle Windows programma’s, maar vereist wel een Windows licentie. Nu ja, als u toch net van Windows bent overgestapt…
- U maakt gebruik van speciale libraries die een interface vormen tussen Windows programma’s en Linux. Windows is niet nodig, maar beslist niet elk Windows programma draait op deze manier goed, ook al worden dat er wel steeds minder. Wel is het zo dat er gratis interface software is, hoewel ook in dit geval voor betere prestaties moet worden betaald.
De speciale software om Windows te draaien emuleert in feite een PC waarop Windows wordt gestart. Windows heeft er geen weet van dat het onder Linux draait. Er zijn verschillende mogelijkheden, zowel commercieel als open-source:
- VMware Workstation. U kunt hiermee alle versies van Windows (en Linux!) draaien, maar het is wel een tamelijk prijzige oplossing: VMware Workstation kost US$ 189,- Aardig is dat VMware ook beschikbaar is voor Windows NT/2000/XP, zodat u Linux onder Windows kunt draaien.
- Win4Lin Workstation. De firma Netraverse biedt Win4Lin. Ook Win4Lin is een PC emulatie, maar helemaal toegespitst op Windows 95/98/ME. Windows onder Win4Lin werkt daardoor merkbaar sneller dan Windows onder VMware. Daartegenover staat dat Windows NT/2000/XP er niet op werken. Win4Lin is aanmerkelijk goedkoper dan VMware: het kost € 77,-.
Als een nadeel van Win4Lin kan worden gezien dat er een speciaal aangepaste Linux kernel voor nodig is. Voor de belangrijkste distributies (met name RedHat, SuSE en Mandrake) biedt Netraverse aangepaste kernels. Sinds kort ondersteunt Netraverse ook Lindows.
- Bochs. Bochs (Think inside the bochs) is een open-source IA-32 (x86) PC emulator project. De meeste besturingssystemen kunnen binnen Boch’s emulatie draaien, met inbegrip van DOS, Windows 95, NT4 en Linux.
- QEMU. QEMU is een open-source CPU emulator. Hij emuleert x86 CPU’s volledig, zodat daarbinnen een besturingssysteem kan draaien. Verscheidene besturingssystemen, waaronder Windows 95 t/m 2000, Linux, MSDOS en Solaris zijn getest en werken. Voor PowerPC en ARM emuleert QEMU alleen user code om Linux processen te kunnen starten. QEMU draait op het ogenblik op x86 en PowerPC CPU’s, terwijl andere CPU’s in de testfase zitten.
Interface software is er in twee smaken:
- Wine (Wine Is Not an Emulator) is een programma met behulp waarvan veel Windows programma’s onder Linux (en UNIX) kunnen worden gedraaid. Het heeft een configuration wizard, een wine launcher en integratie met KDE en Gnome. U kunt Wine hier downloaden. De website houdt een database bij met alle programma’s en games die hiermee onder Linux kunnen worden gedraaid.
- Cedega (voorheen WineX) van de firma TransGaming Technologies is net als Wine een implementatie van Microsoft’s Win32 API op Linux, maar is speciaal gericht op games en daarom uitgebreid met DirectX. Cedega is niet gratis, maar alleen bij abonnement te verkrijgen. Een abonnement kost €5 of $5 per maand voor minimaal 3 maanden. TransGaming geeft hier een lange lijst van Windows games die met Cedega onder Linux kunnen worden gespeeld.
Een heel mooi overzicht van wat u allemaal met Wine kunt doen vindt u in Frank’s Corner
De firma Codeweavers heeft een speciaal op Wine gebaseerd product:
- Crossover Office maakt het u mogelijk om verscheidene belangrijke Windows kantoorapplicaties onder Linux te installeren en te gebruiken, met name Microsoft Office XP, 2000 en 97, Microsoft Access (in Office 2000), Adobe Photoshop, Quicken en Lotus Notes. Daarnaast biedt het u de mogelijkheid om allerlei Windows plugins in uw internet browser te gebruiken, met name Quicktime, Macromedia Flash, Macromedia Shockwave, Windows Media Player en Word, Excel en Powerpoint viewers. Ondersteunde browsers zijn de nieuwere versies van Netscape, Mozilla, Galeon of Skipstone, Konqueror en Opera. Bij installatie wordt de applicatie geintegreerd in KDE of Gnome. Crossover Office kost in de standaard versie niet meer dan US$ 39,95, een stuk minder dan een Windows licentie. Hier vindt u een lijst van alle ondersteunde applicaties en plugins.
Dank zij al deze mooie software hoeft u uw favoriete Windows programma’s niet te missen, ook al bent u inmiddels op Linux overgestapt.
